z.n.k.r. iaido

Er zijn vandaag de dag twaalf samengestelde kata die alle bij de Landelijke
Japanse Kendo Bond (Zen Nihon Kendo Renmei) aangesloten iaidoka trainen en
die de gezamenlijke grondslag vormen voor examens en wedstrijden. Dit is het
Z.N.K.R. iai, voorheen, maar informeel nog steeds, bekend als seitei iai. Z.N.K.R.
iaido kreeg gestalte in 1966, 1980 en 2001 door de inspanningen van grootmeesters
uit de Muso Shinden Ryu, Muso Jikiden Eishin Ryu, Hoki Ryu en Tamiya Ryu. Oorspronkelijk
was Z.N.K.R. iaido een manier om kendoka via een aantal basistechnieken met het echte zwaard
te laten kennismaken. De traditionele kata van het kendo, uitgevoerd met een houten zwaard (bokuto),
boden hiertoe onvoldoende gelegenheid. In deze huidige vorm wordt het iaido wereldwijd
beoefend.

Het Z.N.K.R. iaido bestaat uit vier zittende en acht staande kata, waarin de
meest representatieve en effectieve zwaardtechnieken uit de diverse tradities aan
bod komen: horizontale, verticale, diagonale en opeenvolgende slagen, alsmede stoten
en steken. De reeks wordt geopend en afgesloten met een kort groetritueel, dat een essentieel onderdeel
is van het iaido. Afhankelijk van de locale omstandigheden is het een respectbetuiging
aan het verleden (de goden of vroegere grootmeesters), het heden (de leraar
en het zwaard) en de toekomst (de leerlingen) van de discipline. Voordat het
zwaard in de band wordt gedaan, groet de iaidoka het zwaard om het één te laten
worden met zijn lichaam en geest. De etiquette brengt echter ook waakzaamheid
(zanshin) met zich mee, aangezien een gebrek aan wederzijds respect in het feodale
Japan meestal een dodelijke afloop had.

Met het Z.N.K.R. iaido kregen de vele tradities (ryuha) een standaard in handen
om hun expertise onderling te vergelijken. Los van de waardering binnen de verschillende
scholen werd een systeem toegepast dat bekend is uit de andere budo-disciplines, met
zeven kyu- en tien dangraden, waarmee men het trainingsniveau van kandidaten kon
beoordelen. Bij de Nederlandse Kendo Renmei moet men eerst examen voor de 1e kyu,
alvorens te worden toegelaten tot het examen voor de 1e dan. De examens bestaan altijd
uit een theoretisch en een praktisch gedeelte. Ook wedstrijden (shiai) behoren op basis
van het Z.N.K.R. iaido tot de mogelijkheden. Twee kandidaten van gelijk niveau – soms
met één dangraad verschil – laten hierbij tegelijkertijd een aantal vrije of voorgeschreven
kata aan een jury zien.

12 kata

De namen en betekenissen van de twaalf kata van het Zen Nihon Kendo Renmei iaido
worden hieronder weergegeven:

Seiza no bu (zittend gedeelte, in seiza)

Ippon me. Mae
1. Frontaal

Nihon me. Ushiro
2. Achter

Sanbon me. Ukenagashi
3. Vloeiende wering

Tate hiza no bu (zittend gedeelte, in tate hiza)

Yonhon me. Tsuka-ate
4. Stoot met de tsuka

Tachi iai no bu (staand gedeelte)

Gohon me. Kesagiri
5. Snede over de kesa

Roppon me. Morotetsuki
6. Steek met beide handen

Nanahon me. Sanpogiri
7. Snijden in drie richtingen

Hachihon me. Ganmenate
8. Stoot in het gezicht

Kyuhon me. Soetetsuki
9. Steek ondersteund met één hand

Juppon me. Shihogiri
10. Snijden in vier richtingen

Juichippon me. Sougiri
11. Snijden in achtervolging

Junippon me. Nuki uchi
12. Trekken en snijden